SỰ PHÁT TRIỂN Ăn uống

Vài thông tin khoa học xoay quanh chuyện trẻ kén ăn

Tóm tắt

Sở thích ăn uống của chúng ta mang tính cá nhân mạnh mẽ. Tất cả chúng ta đều không thích thứ gì đó. Cái này gọi là phát triển thị hiếu cá nhân, và không chỉ trong ăn uống, chúng […]

Sở thích ăn uống của chúng ta mang tính cá nhân mạnh mẽ.

Tất cả chúng ta đều không thích thứ gì đó. Cái này gọi là phát triển thị hiếu cá nhân, và không chỉ trong ăn uống, chúng ta sẽ có hành vi hoặc sở thích khác nhau ở trong các lĩnh vực khác nữa. Giống như kiểu mình chưa bao giờ mặc đồ gì có đáp ren ra đường, không phải vì nó xấu, đơn giản là không thích.

Đối với những người kén ăn, họ có thể cảm thấy bị “tấn công mạnh mẽ” khi xung quanh liên tục có người thúc ép và nói với họ “Ồ, con nên ăn cái này, nó tốt cho sức khỏe, nó ngon”… Trong khi rõ ràng họ cảm thấy có gì đó không ổn.

Vậy là chúng ta đã sai khi cố ép mọi người ăn thứ mà họ không muốn?

Nếu tiếp cận bằng cách: bạn là một người khác tôi, tôi thích bạn và tôi muốn chia sẻ kinh nghiệm, niềm vui của mình với bạn. Khi bạn nói “Nhưng nó tốt cho con và mẹ thích món này, con rất nên thử”, cơ hội nói “không” vẫn còn cao lắm.

Nếu nói “Ốc, món này cần cho con, con không ăn đủ trái cây và rau, con ăn không lành mạnh gì cả” thì mọi thứ càng khó chịu hơn, cảm giác như đang bị phán xét là người xấu – người tốt. Phân định thực phẩm đúng sai, tốt xấu, những gì nên ăn hay không, ăn để giảm cân… cũng là liên quan tới đạo đức về thực phẩm và ăn uống. Nếu nó bị lạm dụng và vi phạm quá nhiều, việc kén ăn càng tồi tệ hơn.

Nghiên cứu mới nhất về kén ăn cho chúng ta biết điều gì?

  • Kén ăn bắt đầu sớm, và tình trạng sẽ còn kéo dài. Cha mẹ cần bắt đầu ngăn chặn sự kén ăn từ sớm, tốt nhất là trước khi lên 2 (vì khi đó giai đoạn độc lập thực sự bắt đầu). Cung cấp thực phẩm đa dạng, đặc biệt là trái cây và rau quả. Đừng nấu ăn riêng cho trẻ. Để con ăn những gì bạn đang ăn (tất nhiên phải lưu ý tới nguy cơ mắc nghẹn).
  • Tính khí cũng ảnh hưởng tới chuyện ăn uống. Đôi khi kén ăn là một phần của câu chuyện to tát hơn. Những em bé khó kiểm soát cảm xúc lại có xu hướng kén ăn nhiều hơn. Nghĩa là gì? Nếu con có những thách thức về hành vi kèm theo kén ăn, có thể cần phải nói chuyện với bác sĩ. Sức khỏe hành vi quan trọng tương đương với sức khỏe thể chất.
  • Kén ăn không có nghĩa là sẽ bị gầy hoặc suy dinh dưỡng. Có thể con gầy hơn những đứa trẻ không kén chọn nhưng không phải là con ăn uống không lành mạnh. Vậy nên trừ khi bác sĩ nhi lo lắng về cân nặng, còn lại thì cha mẹ không cần quá bận tâm. Con trai lớn của mình là một đứa trẻ kén ăn, nhưng thói quen ăn uống của con rất tự giác và lành mạnh. Con cũng phát triển hoàn toàn bình thường, thậm chí là còn trội hơn một chút về chiều cao so với các bạn đồng trang lứa.
  • Thói quen nuôi dạy con cũng ảnh hưởng tới chuyện con kén ăn. Nếu cha mẹ quá nghiêm khắc về thực phẩm trẻ có thể ăn hoặc không, hoặc đòi hỏi quá nhiều về việc ăn uống, trẻ cũng có thể trở nên kén ăn. Thường khi trẻ kén ăn, cha mẹ lại càng muốn con mình ăn đồ lành mạnh và nhiều calo, ăn cho tới hết thì thôi. Mặc dù ý nghĩa thì tốt, nhưng việc này làm cho mọi thứ càng tồi tệ hơn.

Điều gì xảy ra nếu một em bé kén ăn tự quyết định con muốn thử thứ con không thích?

Liệu có thể không?

“Con chỉ nhấp môi một tí là được”. Nếu hành động này lặp lại theo thời gian, việc yêu thích một món ăn có thể tăng lên. Chẳng hạn bạn lớn nhà mình không thích ăn tôm hấp và hầu như rất ít khi ăn món này. Tuy nhiên, con đã thử, đôi khi chỉ là liếm qua rồi thôi. Cho tới dạo gần đây (hơn 5 tuổi rồi) mới lần đầu ăn được liên tục 3 con tôm hấp liền tù tì.

Thực ra thử không có nghĩa là con sẽ thích, chỉ là sự không thích của con có thể sẽ giảm đi.

Trẻ có thể thử vài chục, thậm chí cả trăm lần cho tới khi có thể thực sự ăn một món ăn nào đó. Vấn đề ở đây là bố mẹ có đủ kiên nhẫn để mời con thử mà không ép buộc hay không?

Những người kén ăn có sự ghép nối sinh học thần kinh rất mạnh đặc biệt với kích thích gây buồn nôn. Một phản ứng sinh học thần kinh thường gặp ở trẻ kén ăn đó là cảm thấy buồn nôn khi ăn một món ăn nào đó. Thực ra thì cũng có một số món ăn vừa ngửi đã làm mình muốn nôn mửa. Vậy nên nó là một lý do khá chính đáng. Con mình thì thường buồn nôn khi ăn những thứ có kết cấu nhũn nhũn nhưng không mềm tan mà vẫn hơi dai (chẳng hạn bã tôm nhai lâu, tóp mỡ thả vào nước, nấm xào…). Một khi đã bị kích thích buồn nôn với thứ gì đó, không dễ để thoát khỏi nó.

Hai đứa trẻ lớn lên trong cùng một cách nhưng hoàn toàn có thề thích và không thích những thứ khác nhau là vì sao?

Ngay từ nhỏ có thể con đã thích vị ngọt, phản ứng mạnh mẽ với vị cay, đắng. Con cũng có thể thích hơi mặn một chút, nhưng không quá mặn và vị chua dịu. Đó là sở thích riêng.Bên cạnh đó, nó chủ yếu còn dựa vào trải nghiệm – trải nghiệm cá nhân, giá trị văn hóa, mọi thứ ảnh hưởng đến con giống như thời trang ảnh hưởng tới một người trưởng thành vậy.

Nếu đã từng bị ép ăn, mua chuộc để ăn thì đó là một trải nghiệm tiêu cực. Và rất có thể nó sẽ tác động rồi trở thành một trong những lý do quan trọng khiến trẻ trở thành một đứa bé kén ăn. Mà đáng ra không phải thế.

Sự tích cực sẽ tạo ra khác biệt

Phần lớn trẻ kén ăn có liên quan tới suy nghĩ và ký ức tiêu cực về một số loại thực phẩm hoặc ăn uống. Bạn càng lạc quan và tích cực trong ăn uống, con cũng sẽ như vậy. Vài gợi ý cho bố mẹ:

  • Đề cao bữa ăn gia đình, ăn cùng thưởng thức cùng nhau. Ăn cùng nhau có ý nghĩa xã hội nhiều hơn là bản thân chuyện ăn gì, dinh dưỡng ra sao. Bỏ hết thiết bị điện tử ra, trò chuyện với con khi ăn, kể chuyện hài hước, tận hưởng thời gian bên nhau.
  • Không ép trẻ ăn. Khuyến khích con thử món mới nhưng không cãi nhau hay chiến đấu về nó. Đừng bắt con phải ăn hết mọi thứ trong bát, đấy không phải là ý kiến hay. Đừng cho ăn vặt, đừng ăn quá nhiều bữa và quá chú trọng vào chuyện ăn ăn ăn mà không vận động và không có cảm giác đói trước mỗi bữa ăn. Không đói thì làm sao mà ăn được hả người lớn?
  • Cho con tham gia vào chuẩn bị bữa ăn, quan sát, trải nghiệm những điều mới. Đưa con đi mua sắm. Trồng một số loại cây nếu được.

Không có chuyện con hết kén ăn chỉ sau 1 đêm. Vậy nên là cần phải kiên nhẫn. Nếu trẻ quá kén ăn và có dấu hiệu không ổn về sức khỏe, nên tìm tới bác sĩ.

Minh họa: Kendra Binney

Refs:

Leave a Reply